Skip to content
गासै जायगा

जौबायनि सिमाव थानाय जीबजा

लामायनि सुइमा, फारसेयाव थानाय मासौ, दाउसिफुं, देवालियाव थानाय मखरा - जौं बे नोगोरखौ बेसोरजों लोगोसे रानो, जौं सानखानाय जाओब्ला नोंखाय।

लामायनि सुइमाजों दयाल जा।

लामायनि सुइमाखौ बुथ्रानाय, मोनसे सिजौआव गबसुं होनाय, एबा उन्दै फोरहोम फोरहा नोंथां। आरो जुदि जायखि जीबजाया नोंखौ बागाब्ला, दालोंसे साबान आरो बहैथाबनाय दैजों बेखौ खौफानो, बेनि उनाव डाक्तारखौ नु।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोसुइमानि बागानाय एबा नारखिनायजों बयजोआ गोख्रौबनाय
  2. माबोरैसुइमानि थुखानि रेबिज भाइरासआ खावखौ बुथारजासे हाबो; लगैया गासैबो मानसिनि गोरोबनायखौ सुइमानिफ्रायनो जायो
  3. बेखायनोबागानायखौ हैथाय खालामनाया रेबिजखौ हैथाय खालामनाय गाहाम लामा, बेयो गेदेराब्ला बेयो थारखालियै जिउ खाहामो
99% of human rabies cases come from dog bites and scratches (Global (WHO))
जौसिन गोख्रों - गोबां अध्ययना रोजाब होयोGLOBAL
Dog bites and scratches cause 99% of the human rabies cases, and can be prevented through dog vaccination and bite prevention.

मोनसे जौगाखौरनि गनान जायखौ भारतआवबो नुनो मोनो, जायआ जिगाबनि रेबिज जिउ खाहामनि गोबां बाहागोखौ रानायाव मोनसे।

आधार: Rabies - Key facts - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

  1. मा जायोबागानाय खावखौ गोख्रैयै साबान आरो बहैथाबनाय दैजों खौफानाय
  2. माबोरैगोख्रैयै, गोरलैयै खौफानाया भाइरासखौ जागार जानायनि सिगांआव खावाव नाराखानायो आरो निष्क्रिय खालामो
  3. बेखायनोमोनसे गोरलै आराव फ्राथोम आराव लामा, जायआ मोनसे बागानाया रेबिज महरै साबहायनायखौ खमजायो
जौसिन गोख्रों - गोबां अध्ययना रोजाब होयोGLOBAL
extensive wound washing with water and soap for at least 15 minutes soon after an exposure

खौफानाया फ्राथोम आराव, बागानायनि उनाव रेबिज बिरोध टिकानि बदला नङा - सानफ्रोमबो डाक्तारखौ नु।

आधार: Rabies - Key facts - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

  1. मा जायोसुइमाखौ ट्रेजिं खालामनाय, बुथ्रानाय, गबसुं होनाय, एबा फोरहोम फोरहानाय
  2. माबोरैगिनाय एबा गबसुंआव थानाय सुइमाया गावखौ रैखाथि होनो बागायो; बे बागानायफ्रा गोहो होनाय आरो हैथाय खालामनो हाथाव
  3. बेखायनोसुइमाखौ जायगा होनाया बागानायनि मोनसे थार बाहागोखौ हैथाय खालामो
इंगित होनाय - थार जगायाव जरिमिन खालामनायIN
75.9% bites were unprovoked

मोनसे भारतनि मोनथिं जायगानि आयदा; जुदि सैथोखौ बागानायनि सुरै हिसिनि बाहागोआ गोहो होजायाखै जाब्ला, फैसे हिसि सुरैआ गोहो होजाबाय आरो हैथाय खालामनो हाथाव।

आधार: Epidemiological study of animal bite victims in Central India: a cross sectional institutional study - International Journal of Community Medicine and Public Health (IJCMPH)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

जायगा मोननाय सुइमाया रां थायो, गोबां मानसिफ्रा बागानाया खमजायो, आरो गोख्रैयै खौफानाय आरो टिका होनाया रेबिजखौ जागार होनायनि सिगां रोखा खालामो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

नोंनि पालिस जीबजाखौ टिका हो। बेखौ माब्लाबाबो फोरहोम फोरहानि।

नोंनि पालिस जीबजाखौ बरसालि रेबिज बिरोध टिका हो, आरो जायखि जीबजाखौ लामायाव माब्लाबाबो फोरहोम फोरहानि।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोपालिसग्राफ्रा बेसोरनि जीबजाखौ रेबिजनि बिरोध टिका होनाय
  2. माबोरैसुइमाखौ इम्युनाइज खालामनाया रेबिजखौ मानसिआव जाहायनि सिगां, बेनि जीबजा जायगायावनो हैथाय खालामो
  3. बेखायनोसुइमाखौ टिका होनाया मानसिनि रेबिजखौ हैथाय खालामनि खमथाका आरो मुलाम्फा लामा
जौसिन गोख्रों - गोबां अध्ययना रोजाब होयोGLOBAL
Vaccinating dogs, including puppies, through mass dog vaccination programs is the most cost-effective strategy for preventing rabies in people because it stops the transmission at its source.

आधार: Rabies - Key facts - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

  1. मा जायोपालिस जीबजाखौ टिका होयाखै दोनहोनाय, एबा रानायै बिरनो फोरहोम फोरहानाय
  2. माबोरैटिका होयाखै रानायै बिरनाय सुइमाफ्रा रेबिज भाइरासखौ दान्दिसे बिरहोबाय थायो
  3. बेखायनोरेबिज दंनाय सुइमानि मोनथिनायाव, जीबजाफ्रा रानायै बिरगासिनो आरो टिका होयाखै मोनजाबाय
इंगित होनाय - थार जगायाव जरिमिन खालामनायIN
All the affected dogs were found to be free-roaming dogs and lacked a proper vaccination record.

भारतनि मोनसे जायगानिफ्राय मोनसे मोनथिनाय मोनथिं; बेयो सोमोन्दोखौ दिन्थिफुंयो, मानायखौरनि हादोतखौरनि माप जानाय फिथाइखौ नङा।

आधार: First report on dog bite epidemiology and Rabies diagnosis in stray dogs: a one health study from Puducherry - Frontiers in Veterinary Science(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

टिका होयाखै जीबजाफ्रा गोबां रानायै बिरनाया खमजायो, भाइरासआ बेनि जायगाखौ मोनाब्ला, आरो पालिस जीबजा आरो मानसिया गासैबो रैखाथि जायो - खमथाकायावनो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

बन्ध्याकरन खालाम आरो फैफिनहो। बुथारनि।

दयाल जीबजा जोनोम रैखाथि - लामायनि सुइमाखौ बन्ध्याकरन खालाम, टिका हो, आरो फैफिनहो - खौ हेफाजाब हो, बुथारनाय, फोरहोम फोरहानाय, एबा जोबखार होनायनि बदलायाव।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोरानायै बिरनाय सुइमानि अनजिमाखौ खमजायनो बेसोरखौ बुथारनाय एबा जोबखार होनाय
  2. माबोरैजोबखार होनाय सुइमाफ्रा जौबायनिफ्राय गुबुनफ्रायै गोख्रैयै बदला जायो, बेखायनो बुथारनाया रेबिजखौ खमजायाखै
  3. बेखायनोबुथारनाया रेबिजखौ रैखाथि खालामनि मुलाम्फा लामा नङा; बन्ध्याकरन-आरो-टिका होनाया मुलाम्फा
जौसिन गोख्रों - गोबां अध्ययना रोजाब होयोGLOBAL
Culling free roaming dogs is not effective in controlling rabies.

भारतनि जीबजा जोनोम रैखाथि नेम, 2023 आ दयाल बन्ध्याकरन-टिका-फैफिनहोनाय लामाखौ आइनारि लामा महरै दोनसेदै दंसे।

आधार: Rabies - Key facts - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

सुइमानि अनजिमाया लासैनो खमजायो, गोबां सुइमाया टिका मोनो, आरो लामाफ्रा रैखाथि जायो - निर्दयता एबा गैयै खामानि गैयैनो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

मखराखौ खावै फोरजाबनि।

मखराखौ खावै फोरजाबनि, आरो खावाय आरो हारखलामखौ नुहरनि, बेखायनो बेसोरआ हाग्रामारिनि आरो मानसिखौ गिबाय थायो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोमानसिफ्रा मखराखौ थाखाय खाव एबा बिफां फिथाइ फोरजाबनाय
  2. माबोरैखाव मोनाय मखराफ्रा मानसिजों गिबाय जायो, बेसोरनि गिनायखौ खोमायो, आरो खावखौ गनायनो जागायो; मोनसे नेवसिनाया गोख्रौबनायाव सोलायनो हायो
  3. बेखायनोफोरजाबनाया मोनसे चक्रखौ जागायो जायआ गोख्रौब, गोख्रौबनाय हानजायाव जोबो
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैIN
macaques get accustomed to being fed, lose their fear of humans, and actively seek anthropogenic food. If people refuse to feed them, the macaques can get aggressive.

आचार आयदाखौ बेखेवनाय बिजाननि आलादा; थेखालामनायनि माप बेयाव अंकनि महरै दिन्थिआखै।

आधार: Why Feeding Monkeys is Bad for Forests - The India Forum(नाइनाय 2026-07-18)

  1. मा जायोमखराफ्रा मानसिनि खावाव सिन जानाय
  2. माबोरैअभ्यास जानाय मखरा हानजाफ्रा खावखौ खावो आरो होयाखैब्ला नोआव हाबहरो
  3. बेखायनोखावनाय आरो नोआव हाबहरनाया - मानसि-मखरा थेखालामनायनि सानफ्रोमबोनि मोखां
इंगित होनाय - थार जगायाव जरिमिन खालामनायIN
macaques start snatching food from residents when not provided voluntarily, or they start breaking into homes to steal a meal.

आधार: Urban Menace: Focus on human-monkey conflict management - Down To Earth (Centre for Science and Environment)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

मानसिनिफ्राय बेसोरनि जायगायारि गिनाय थांबाय मखराफ्रा हाग्रामारियाव खाव नागिरो, आरो बागानाय, हाबहरनाय आरो थेखालामनाया हुदा थायो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

नोंनि सैमा। नोंनि बेग। नोंनि खामानि।

बेगसे लां आरो नोंनि सैमाया मावनाय एखेरा फुरबाय ला। लामायाव थांखानाय एखेराया फिजा आरो गिजौ बोखांहोयो - जौसिन बेयाव गेलेनाय गथ'फोरनो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोराजखान्थि जायगायाव थांखानाय सैमानि एखेरा
  2. माबोरैसैमानि बिखायाव थानाय Toxocara canis गोलाव फिजाफोरा एखेरायाव बिदै होयो; बे बिदैफोरा हायाव मुदै जानानै उनाव गाज्री जाखानाय हा आरो आखाइनि गेजेरजों (एखेरा-खुगानि लामायेदि) मानसिनो देहा-गाबहोयो।
  3. बेखायनोमानसिआव toxocariasis, जेराव गथ'फोरा जौसिन जोखांआव दं।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैGLOBAL
Children are more prone to infection via the fecal-oral route as they are more likely to consume Toxocara eggs by ingesting soil or other contaminated substances.

Toxocara (सैमानि गोलाव फिजा) बोखांनाय लामा - बेयो भारतनि माखासे हिसाबनि सोलायै गोख्रों मुलुगनि जिबसारि खामानि। बेयाव पिअर-रिभिउ जानाय मेडिकेल रेफारेन्ससे उद्रिनाय जादों।

आधार: Toxocara Canis - StatPearls - StatPearls Publishing / NCBI Bookshelf(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

गोख्रों फुरनाय-लानायजों पार्कआ अरै जायगा जादों जेराव गथ'फोरा फिजा हमआबलानो जिरायनो आरो गिदिंनो हागौ।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

बेयो प्लास्टिक होननानै मोसौआ मिथिनो हाया।

ओंखामनि आबराखौ बाननानै दोन जेब्ला हांख्राय गिदिंग्रा मोसौ आरो सैमाया बेजों प्लास्टिकखौ जायनो हाया। बिसोरो जिरैनो हायै प्लास्टिकआ बिसोरनि बिखायाव जमा जानानै लासैनो देहा गोब्राब खालामो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोहांख्राय गिदिंग्रा मोसौ-मैसोआ बोसोन जानाय जायगायाव प्लास्टिक बेगजों गारखानाय ओंखामनि आबरा
  2. माबोरैमोसौ-मैसोआ आबरायाव बोसोन जानायाव प्लास्टिकबो जायो; प्लास्टिकखौ जिरैनो हाया आरो एखेराजों ओंखारनोबो हाया, बेखौथिं बेयो बिखानि रुमेनआव जमा जानानै बानथि, हुरखि आरो ओंखाम जानायनि गोसो गोमानाय जायो।
  3. बेखायनोहांख्राय गिदिंग्रा मोसौ-मैसोआव रुमेनाव बानथि जानानै, बिसोरखौ ओंखाम जानो हायै आरो गोब्रापै देहा गोब्राब खालामो।
इंगित होनाय - थार जगायाव जरिमिन खालामनायIN
Animals in these areas graze on plastic garbage leading to the ingestion of plastic waste materials and development of ruminal impaction due to plastic materials.

बेयो बिबांथि जाबाय थानाय राष्ट्रफोराव - भारतबो बेजों - हांख्राय गिदिंग्रा जिबफोरनि सायाव पिअर-रिभिउ जानाय भेटेरिनारि रिभिउसे; जेब्लाबो गोसार माखासे हिसाब लिरनाय जाया, आरो बेयो थैनायनि रुजु जानाय जाहोननि सोलायै बानथि आरो देहा गोब्रापनि सोमोन्दै बुंदों।

आधार: Ruminal impaction due to plastic materials - an increasing threat to ruminants and its impact on human health in developing countries - Veterinary World (peer-reviewed); via PubMed Central (NCBI)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

ओंखामनि आबराखौ बाननानै बिनआव होबायब्ला लामानि मोसौआ बोसोन जायो, बोसोरखालि बिखायाव थानाय बेगखौ नङा।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।