Skip to content
गासै जायगा

गोसोख, दै आरो खारखा

जौं गारनाय मोनफ्रोम बेसादा माब्लाबा जायगायाव गोग्लैयो। अरो दैनि गाहायाव थानाय मोनफ्रोमबो जायखिबा मोनसे सुबुं।

रेपरा हाल्का। दैबुंआ नङा।

नोंनि रेपरखौ लामायाव एबा नालायाव गारनायनि सोलायै डास्टबिनसिम लांफा।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोलामायाव अरो खुला नालायाव गारनाय खारखा अरो प्लास्टिक
  2. माबोरैखारखाया अखानि दैखरखौ बन्द खालामो बेखायनो दैया गोजोमो; गारनाय बाक्सो-बोतलफोरा बै दैखौ लायो, जेराव Aedes जंआ फिसा दैयो।
  3. बेखायनोनाला मोजाङै सुला जायाखै वार्डफोरावनो बांसिन दै गोजोमनाय अरो जंजों बारग्रा बेराम बांसिन नुनो मोनो।
इंगित होनाय - थार जगायाव जरिमिन खालामनायIN-WB
Discarded household waste and water-holding containers were documented as principal larval habitats for dengue vectors in urban India.

मोनसे नाइनायारि सोमोन्दो: खारखा गारनाया गुबुन गोसोखथायनि गोहोम गैयायनिफ्राय गुबै मासे जायाखै, बेखायनो बेयो सोमोन्दोखौ दिन्थियो, गोसोख जाहोन-जाफुंगनि अनजिमा नङा।

आधार: Household wastes as larval habitats of dengue vectors (Kolkata) - Peer-reviewed study (PMC / NCBI)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

डास्टबिनाव सोफैनाय रेपरफोरा नालाखौ सुला दोनो, बेखायनो अखा हाब्ला दैया थांनांगौ जायगायावनो थांगोन।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

साबोन। सौचालयनि उनाव। जानायनि सिगां।

सौचालय बाहायनायनि उनाव अरो सोंग्रा एबा जानायनि सिगां साबोनजों आखाइ सुगु - खमैबो 20 सेकेन्ड बादि।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोगोनां समफोराव साबोनजों आखाइ सुनाय
  2. माबोरैसाबोना बिजि अरो सासनि जीवाणुफोरखौ बयनिफ्राय बोखां लायो, आखाइनिफ्राय खुगा अरो आखावसिम थांनाय लामाखौ भांहोयो।
  3. बेखायनोआमखौ जानायनि बारा गोबांै खमैयो, जाय भारतआव गथ'फोरनि बेरामनि मोनसे गेदेर जाहोन।
जौसिन गोख्रों - गोबां अध्ययना रोजाब होयोGLOBALगुबुन देशाव जरिमिन खालामनाय - माबोरै खामानि मावो बेनि थाखाय दिन्थिनाय, भारतनि हिसाबनि थाखाय नङा
Handwashing promotion reduced diarrhoea episodes by around 30% in reviewed settings.

दक्षिण एसियासो होननानै गोबां हांमा अरो गेजेरनि आय जायगाफोरनिफ्राय बुंफबनाय; मोनसे गोख्रों, बारबार दोबथाजानाय मोननाय।

आधार: Hand-washing promotion for preventing diarrhoea (Cochrane Review, 2021) - Cochrane(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

साबोनजों 20 सेकेन्डा नखरनि बेराम जागायनायनि सिगांनो बेखौ थामनो होनो सबथें साख्रि, सबथें मोजां प्रमाण जानाय लामाफोरनि गेजेरनि मोनसे।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

लामाया थुथि फेलेनाय जायगा नङा।

लामा, देवाल आरो सिंहिनि जायगायाव पान, गुटखा एबा खामै थुथि दा फेले। टिस्युसे लां, एबा बिन एबा बासिनसे बाहाय।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोराजखान्थि जायगायाव पान, गुटखा एबा खामै थुथि फेलेनाय
  2. माबोरैटिबि (टिउबारकुलोसिस) आरो गुबुन जिरिनि आरनाय गिजौफोरा देहा गोब्रापनाय मानसिया सुरा हमोब्ला, हाइसि होब्ला एबा थुथि फेलेब्ला बारजों बोयो, बेखौथिं आरनाय गिजौआ गुबुनफोरा जिरिजों सिंआव लांनो हागौ।
  3. बेखायनोबारजों टिबि आरो गुबुन जिरिनि जिबसारि बोखांनाय।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैGLOBAL
It spreads through the air when people with TB cough, sneeze or spit.

बेयो बोखांनायनि खामानि, थुथि फेलेनायनि एखेरनि गोसार जाफुंनाय नङा। मुलुगनि जौबो गेदेर टिबि खावसेआ भारतआव दं, नाथाय जेब्लाबो सोलोंथायाव राजखान्थि थुथि फेलेनायनिफ्रायल'नो माखासे केस हिसाब होनाय जाया, बेखौथिं जेराबो हिसाब बुंनाय जाया।

आधार: Tuberculosis - Fact sheet - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

जेराव सोरबाबो थुथि दा फेले, बे सिंहिआ अरै जायगा जादों जेराव नों सोरनो, खाथियाव जिरायनो, आरो गोदान सानथाइ गैयैबलानो गथ'खौ सोनो होनो हागौ।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

नै बिन। गोदै आरो गोरां।

गोदै रान्दनिसालिनि आबरा आरो गोरां बावैसो-बाहायनो हाग्रा बेसादखौ आलादा बिनाव दोन। लाजाबनाय आबराखौ खम्पोस्ट खालामनो एबा बावैसो बाहायनो जौसिन जाब्लाब।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोजाहोनखालिनो गोदै (जिबसारियै जोरजानाय) आरो गोरां (बावैसो बाहायनो हाग्रा) आबराखौ बाहागो खालामै
  2. माबोरैलाजाबनाय आबराखौ गसंथारै खम्पोस्ट एबा बावैसो बाहायनो हाया, बेखौथिं बेनि गोबां बाहागोआ गाज्री जानानै लेण्डफिलआव थांहोनाय जायो; जाहोनखालिनो बाहागो खालामनाया Solid Waste Management Rules 2016 नि सिंआव आइनारि खामानि।
  3. बेखायनोखम बेसाद फिनजि लानाय आरो बावैसो बाहायनाय जायो, आरो गोबां आबरा लेण्डफिलआव थांनाय जायो।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैIN
Every waste generator shall, - (a) segregate and store the waste generated by them in three separate streams namely bio-degradable, non bio-degradable and domestic hazardous wastes in suitable bins and handover segregated wastes to authorised waste pickers or waste collectors as per the direction or notification by the local authorities from time to time;

बेयो आइनारि खामानि आरो बेनि गोसोयाव लानाय मोजां - गोबां बावैसो बाहायनाय, खम लेण्डफिल - गोसार हिसाब नङा।

आधार: The Solid Waste Management Rules, 2016 (as amended to date) - Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

नोआवनो बाहागो खालामब्ला, गोदै आबराया खम्पोस्ट जानो हागौ आरो गोरां आबराखौ थार-थारै बावैसो बाहायनो हागौ - गासैबो सेसे थुबुरुयाव लोगोसे बुरखुनाय जायनि सोलायै।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

बेखौ दा साम। हांखुया राबता जायगायाव थांगोन।

नोनि आबरा एबा गोरां बिलाइखौ दा साम। प्लास्टिक आरो आबरा सामनाया नों आरो नोंनि बेसेबाफोरा जिरि लानाय बारआव जुथुमै बिखा-गोमानाय हांखु दैथाय होयो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोगोसा जायगायाव नोनि आबरा आरो बिलाइ सामनाय
  2. माबोरैगोसायाव सोलिड आबरा सामनाया लोगोसे बाहायनाय बारआव बिखा-गोमानाय हांखु आरो गुदुं-गुदुं गोब्रापनाय होयो; Solid Waste Management Rules 2016 आ आबरा दिहुनग्राखौ गोसायाव आबरा सामनायखौ बन्द खालामो।
  3. बेखायनोबिखा-गोमानाय हांखु आरो जौसिन गाज्री जानाय जायगानि बार गोब्रापनाय।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैIN
No waste generator shall throw, burn or burry the solid waste generated by him, on streets, open public spaces outside his premises or in the drain or water bodies.

उद्रिनाय आइनआ आइनारि बन्दखौ बुंदों (गभर्नमेण्टनि आफिसियेल गेजेटआव 'burry' सोदोबआ जेरै लिरनाय दं जेरैनो नुजादों)। बेयो देहानि सायाव जाफुंनायखौ हिसाबजों बुंआ, बेखौथिं जेराबो हिसाब बुंनाय जाया।

आधार: The Solid Waste Management Rules, 2016 (as amended to date) - Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

सामनायनि सोलायै बाहागो खालामनानै आबरा-हुखग्रानो होनाय आबराया गासै लामानि बेलासेनि बारखौ जिरि लानो हांथाव दोनो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

बेगसे लां। गारनाय-प्लास्टिकखौ नागार।

नोंनि निजि गामोसानि बेगखौ लां आरो जेराव हायो सोरांसे-बाहायनो हाग्रा प्लास्टिकखौ नागार। बेनि गोबां बाहागोखौ माखासे मिनिटल' बाहायनाय जायो आरो उनाव जौखोन्दो बोसोरसिम आबरा जानानै थायो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोफिन बाहायनो हाग्रा गामोसानि बेग लानायनि सोलायै बन्द खालामखानाय सोरांसे-बाहायनो हाग्रा प्लास्टिक बेसाद बाहायनाय
  2. माबोरैसिनायथिखानाय सोरांसे-बाहायनो हाग्रा प्लास्टिकफोरनि बाहायथाया खम आरो आबरा जानायनि सम्भावनाया गोबां, बेखौथिं बेफोरा आबरा आरो गोब्रापनाय बादि जमा जायो; भारता 1 July 2022 निफ्राय बेफोरनि दिहुननाय, फाननाय आरो बाहायनायखौ बन्द खालामबाय।
  3. बेखायनोलोगोसे बाहायनाय राजखान्थि जायगा आरो हारिमायाव प्लास्टिक आबरा आरो गोब्रापनाय।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैIN
India has banned manufacture, import, stocking, distribution, sale and use of identified single use plastic items, which have low utility and high littering potential, all across the country from July 1, 2022.

बन्दआ थार सिनायथिखानाय सोरांसे-बाहायनो हाग्रा बेसादखौल' खावसे लायो, गासै प्लास्टिकखौ नङा; बे काराड'आ नियम आरो बेनि जाहोनखौ उद्रियो, गोसार जाफुंथाइखौ नङा।

आधार: Ban on Single Use Plastic in India: Step towards Clean India, Green India - Press Information Bureau, Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

पकेटआव दोननाय गामोसानि बेगसेआ बोसोरसेनि सिगांयाव जेबो राव गैयैयावनो जौखोन्दो गारनाय बेगखौ सोलायनानै दैथाय होयो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।

टयलेटसे नागिर। देवालआ टयलेट नङा।

देवाल एबा लामा-खाथिनि सोलायै टयलेटखौ बाहाय। गोसायाव थांखानाय एखेराया गिजौखौ लामायाव आरो मोनफ्रोमबोआ लोगोसे बाहायनाय दैयाव सुनानै लांहोयो।

बेयो विज्ञान
  1. मा जायोटयलेट बाहायनायनि सोलायै गोसायाव जि-गुनाय एबा एखेरा खालामनाय
  2. माबोरैगाज्री सुथिखालिआ मानसिनि एखेराखौ हारिमायाव थांहोयो जेराव बेयो दै आरो सायखौ गाज्री खालामनो आरो जिरि दिहुनग्रा गिजौफोरखौ बोखांनो हागौ।
  3. बेखायनोबेराव पेट-दै (डायरिया) आरो गुबुन एखेरा-खुगानि जिरिफोरा हारिनि गेजेराव बोखांनायनि जौसिन जोखां।
बेयो माबोरै खामानि मावो - बेयाव माखासे होननायखौ जरिमिन खालामाखैGLOBAL
Poor sanitation is linked to transmission of diarrhoeal diseases such as cholera and dysentery, as well as typhoid, intestinal worm infections and polio.

बेयो मुलुगजारि जिरि-बोखांनायनि खामानि, राबतासे जायगानि गोसार जाफुंथाइ नङा। गोसायाव एखेरा खालामनाया गोबां समाव रैखाथि, मोननो हांथाव टयलेट गैयैनिखायनो जायो, बेखौथिं बेयो जायगा-थायगा, मानथाय आरो राजखान्थि देहानि आयदा - दुखु होनाय नङा।

आधार: Sanitation - Fact sheet - World Health Organization (WHO)(नाइनाय 2026-07-18)

अरो जौं बेखौ मावब्ला

गंसे साफा, खामानि मावग्रा गोबां टयलेट गोनां नोगोरआ बिनि लामा आरो दैखौ मानथारजों मोनफ्रोमबोनि लोगोसे बाहायनो हांथाव दोनो।

नोंनो मिथिनो हायाखैमोन। दा नोंनो मिथिबाय।