ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਾਣੋ
ਇੰਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਇੰਨੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਇੰਨੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਤੇ ਗੀਤ - ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੂਝ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ। ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਤਾ, ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਅਤੇ ਇਹ ਭਿੰਨਤਾ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਸੰਵਿਧਾਨ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ:
“to promote harmony and the spirit of common brotherhood amongst all the people of India transcending religious, linguistic and regional or sectional diversities.”
ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰੋ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਲਿਪੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਹੈ।
22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਪਿਛਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਕੁੱਲ 121 ਗਿਣੀਆਂ।
ਸਰੋਤ: Languages of India (Wikipedia), Census of India 2011ਇੱਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਾਸ਼ੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਗੱਡੀ, ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ - ਏਨੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਥਾਵਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 44 ਥਾਵਾਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹਨ।
ਸਰੋਤ: UNESCO World Heritage Centreਮੈਟ ਉੱਤੇ ਯੋਗਾ, ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੁਨਰ - ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜੋ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 16 ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸਰੋਤ: UNESCO Intangible Cultural Heritageਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਤਰੀਆ ਤੱਕ, ਹਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੱਜ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
8 ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Indian classical dance (Wikipedia), Sangeet Natak Akademiਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਮਾਰੂਥਲ, ਮੂੰਗੇ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਵਰਖਾ-ਵਣ ਤੱਕ - ਇੱਕੋ ਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਬਾਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰੋਤ: NTCA, Status of Tigers in India 2022ਮੰਦਰ ਦੀ ਘੰਟੀ, ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਨ, ਗਿਰਜੇ ਦਾ ਗਾਇਨ-ਮੰਡਲ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਲੰਗਰ - ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਗਲੀ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ। ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕੋ ਅਨਾਜ ਸੌ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੁਆਉਂਦਾ ਹੈ - ਅਤੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਢੰਗ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਹ ਰਿਹਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੈ
ਸੰਵਿਧਾਨ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ:
“to value and preserve the rich heritage of our composite culture.”
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਰੈਪਰ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੂੜੇਦਾਨ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਹਾਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਇੰਨੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਦਿਆਲੂ ਰੱਖੇ।