Skip to content
ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ

ਬੱਸਾਂ, ਰੇਲਾਂ ਤੇ ਕਤਾਰਾਂ

ਕਤਾਰ ਤਾਂ ਬੱਸ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਲੋਕ ਹੀ ਹੋ।

ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਰਨ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਚੜ੍ਹੋ।

ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੋ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ ਜਾਂ ਰੇਲ ਤੋਂ ਉਤਰ ਲੈਣ ਦਿਓ।

ਇਹ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ
  1. ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਅਜੇ ਉਤਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਦੋਂ ਚੜ੍ਹਨਾ
  2. ਕਿਵੇਂਦੋ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋ ਹਰ ਸਟਾਪ 'ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਧ ਦੇਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੱਬੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ
  3. ਸੋਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਹੌਲੀ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰਾ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆGLOBALਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ - ਤਰੀਕਾ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ, ਭਾਰਤੀ ਅੰਕੜੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ
Simultaneous boarding and alighting increases door dwell time and passenger conflict at the doorway.

ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਸੰਚਾਲਨ ਅਸੂਲ; ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤਰੀਕਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

ਸਰੋਤ: Passenger boarding-and-alighting and dwell time - Transit operations research (e.g. Transportation Research Board)(ਜਾਂਚਿਆ 2026-07-18)

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਰਨਾ, ਫਿਰ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਰੇਲ ਘੱਟ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਹੈ।

ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਹੈ।

ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਲੀ ਰੱਖੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ - ਬਜ਼ੁਰਗ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀ - ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਇਹ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ
  1. ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ
  2. ਕਿਵੇਂਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚਲਦੇ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਕ ਤੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  3. ਸੋਟਾਲੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਡਿੱਗਣੇ ਤੇ ਸੱਟਾਂ, ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆIN
Indian law provides for reserved seating and accessible public transport for persons with disabilities.

ਇਸ ਅਸੂਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਮਾਪੇ ਹੋਏ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।

ਸਰੋਤ: Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 - accessible transport and reserved seating - Government of India(ਜਾਂਚਿਆ 2026-07-18)

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

ਖ਼ਾਲੀ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਹੈ।

ਕਤਾਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਟਿਕ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਤਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਵਿਚਕਾਰ ਵੜਨ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ - ਬਸ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ
  1. ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੜਨਾ ਜਾਂ ਕਤਾਰ ਟੱਪਣੀ
  2. ਕਿਵੇਂਕਤਾਰ ਪਹਿਲਾਂ-ਆਓ-ਪਹਿਲਾਂ-ਪਾਓ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਸਮਾਜਕ ਅਸੂਲ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਤਾਰ ਟੱਪਣ ਨਾਲ ਓਹ ਅਸੂਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਜੋ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ
  3. ਸੋਨਿਆਂਪੂਰਨ ਕ੍ਰਮ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਇਜ਼ ਥਾਂ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਧ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆGLOBAL
Queue areas are places in which people queue (first-come, first-served) for goods or services.

An openly-checkable statement of the first-come, first-served queue norm - the fairness a line depends on - not an India-specific statistic.

ਸਰੋਤ: Queue area - Wikipedia (Wikimedia Foundation)(ਜਾਂਚਿਆ 2026-07-18)

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਕਤਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਡੀਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੱਕਮ-ਧੱਕੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਤੇ ਵੱਧ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਹੈ।

ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਧੱਕਾ ਨਾ ਮਾਰੋ।

ਸੰਘਣੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ - ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ, ਗੇਟ, ਇਕੱਠ - ਅੱਗੇ ਧੱਕਾ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਦਬਾਅ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।

ਇਹ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ
  1. ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈਸੰਘਣੀ, ਕੱਸ ਕੇ ਭਰੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਧੱਕਾ ਮਾਰਨਾ
  2. ਕਿਵੇਂਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਧੱਕਾ ਮਾਰਨਾ ਤੇ ਢੋਹ ਲਾਉਣਾ ਲੇਟਵਾਂ ਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਹ ਦਬਾਅ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਘੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ
  3. ਸੋਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਦਮ ਘੁੱਟਣਾ - ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ - ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਓਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ-ਖੜ੍ਹੇ ਘੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆGLOBAL
Horizontal forces sufficient to cause compressive asphyxia are more dynamic as people push off against each other to obtain breathing space.

ਇੱਕ ਭੀੜ-ਭੌਤਿਕੀ ਸ੍ਰੋਤ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਕਾਰਡ ਲਈ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਭਗਦੜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਹਵਾਲਾਯੋਗ ਸ੍ਰੋਤ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।

ਸਰੋਤ: Behaviour and Mechanics of Crowd Crush Disasters - Risk Frontiers (Paul Somerville)(ਜਾਂਚਿਆ 2026-07-18)

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ

ਓਹ ਭੀੜ ਜੋ ਧੀਮੇ, ਸਬਰ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ - ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘਰ ਵੀ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਪਤਾ ਹੈ।